Volkskoren in de Matthäus Passion van Bach: De menigte komt tot leven
De Matthäus Passion van Johann Sebastian Bach is één van de grootste meesterwerken uit de klassieke muziek. In dit oratorium over het lijdensverhaal van Jezus Christus speelt het koor een bijzondere rol. Niet alleen zingen solisten en koralen, maar ook grote groepen zangers nemen de stem van het volk over. Deze koordelen noemen we vaak volkskoren of Turbae‑koren. Wil je meer weten over de verschillende soorten koorpartijen? Lees dan verder op de pagina over de koordelen in de Matthäus Passion.
Wat zijn volkskoren?
De term volkskoren verwijst in de Matthäus Passion naar koordelen waarin het koor de menigte van mensen op het toneel vertegenwoordigt. Je kunt ze zien als de muzikale uitbeelding van groepen toeschouwers langs de weg van het passieverhaal — mensen die reageren, roepen en zich luidruchtig mengen in het drama. In moderne woorden: een soort hooligans langs de kant van de weg.
Hoe gebruikt Bach de volkskoren?
Bach weeft deze volkskoren door het hele werk heen als dramatische hoogtepunten. Ze verschijnen vooral op momenten dat groepen personen uit het evangelie iets beweren of eisen. Bijvoorbeeld:
- De roep om de vrijlating van Barabbas
- “Laat hem kruisigen!”
Bach componeert deze passages op een manier die muzikaal de chaos, opwinding en drukte van een menigte oproept. Ritmes zijn fel, harmonieën onrustig — precies zoals je een dichte, opgewonden mensenmassa voorstelt.
Aangrijpende passage: Van stilte naar chaos
Een van de meest confronterende overgangen in de Matthäus Passion is de overgang van het recitatief “Und da sie an die Stätte kamen mit Namen Golgatha” naar het koor “Der du den Tempel Gottes zerbrichst”.
De Evangelist beschrijft hier op sobere toon hoe Jezus naar Golgotha wordt geleid. De tekst is kaal, de muziek eenvoudig: geen versiering, geen opsmuk. Bach gebruikt de recitatiefstijl om de ernst van het moment te onderstrepen. Wat deze passage zo krachtig maakt, is het contrast: de kalme, feitelijke vertelling tegenover de plotselinge, rauwe uitbarsting van het volk.
Video:
🎬 “Der du den Tempel Gottes zerbrichst”
In dit koor breekt de woede van de menigte los. De serene rust van het recitatief wordt abrupt onderbroken. Het koor schreeuwt, beschuldigt, vernedert. De luisteraar staat als het ware midden in de chaos.
‘Da versammleten sich die Hohenpriester’ / ‘Ja nicht auf das Fest’
Deze passage markeert het begin van het complot tegen Jezus. De hogepriesters verzamelen zich en spreken af dat Jezus niet tijdens het feest mag worden gearresteerd, “opdat er geen oproer onder het volk zou ontstaan”. Maar juist dit voornemen—om het publiek te ontzien—zet de toon voor de spanningen die gaan volgen.
De muziek laat al iets van die dreiging voelen: de toon is donker, ingehouden en voorvoelend. Hier klinkt de voorbereiding op verraad, met een onderhuidse spanning die aanzwelt. De stilte voor de storm.
Video:
🎬 “Ja nicht auf das Fest”
Het koor echoot de woorden van de leiders. Wat als een rationele overweging klinkt, krijgt in de muziek iets onheilspellends. De sfeer is broeierig. Hier wordt de kiem gelegd van de gebeurtenissen die leiden tot het ultieme drama.
Volk versus andere koordelen
Hoewel de volkskoren luid en intens zijn, staan ze in contrast met de koralen — die juist ingetogen en meditatief zijn. De koralen nodigen uit tot overdenking; de volkskoren dwingen de luisteraar midden in het verhaal te staan.
Waarom zijn de volkskoren zo indrukwekkend?
De kracht van Bach’s volkskoren komt voort uit hun combinatie van:
muzikale intensiteit
dramatische expressie
en diepe betrokkenheid bij het verhaal
Ze geven een stem aan de massa, die bijdraagt aan het meeslepende karakter van de Matthäus Passion.
De uitvoeringen worden verzorgd door The Bach Choir & Orchestra of the Netherlands, een ensemble dat bekendstaat om zijn expressieve en authentieke uitvoeringen van Bachs werk.
Wil je deze volkskoren live meemaken? Bekijk dan hier het overzicht van tickets en speeldata voor de Matthäus Passion.